Mapa serwisu Dodaj do ulubionych Facebook Twitter YouTube

WYKŁAD OTWARTY „PROCES KOMANDORÓW 1950-52”

2017-02-27 10:01:41

Dziś, 1 marca podczas Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Audytorium Akademii Marynarki Wojennej im. Prof. Józefa Urbańskiego odbył się wykład pt.: „Proces komandorów 1950-52”. Wykład poprowadził Pan Andrzej Kołodziej – przywódca strajku w Stoczni im. Komuny Paryskiej w sierpniu 1980 r., działacz Solidarności Walczącej, opozycjonista. Do wykładu Pan Andrzej Kołodziej przygotował wystawę poświęconą właśnie procesowi komandorów, którą można oglądać w Bibliotece Głównej Akademii Marynarki Wojennej.


Sprawa aresztowań wyższych oficerów Wojska Polskiego na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX w. związana była ze stalinowskim modelem rządów w Polsce oraz poszukiwaniem „wroga wewnętrznego”, rozkładającego aparat państwowy oraz armię. Jednocześnie była prostym powieleniem modelu sowieckiego stosowanego w wielkich procesach politycznych już w drugiej połowie lat trzydziestych.
Materiały sfingowanego śledztwa głównej grupy zwanej w skrócie Tatar – Utnik-Nowicki miały ukazać rzekomo szeroko rozgałęziony spisek, obejmujący około 200 – 300 oficerów, którego poszczególne nitki miały prowadzić również do Marynarki Wojennej.

W roku 1952 przed Najwyższym Sądem Wojskowym stanęło siedmiu wyższych oficerów Marynarki Wojennej. Byli to: kmdr Stanisław Mieszkowski, kmdr Marian Wojcieszek, kmdr Jerzy Staniewicz, kmdr por. Zbigniew Przybyszewski, kmdr por. Robert Kasperski, kmdr por. Kazimierz Kraszewski i kmdr ppor. Wacław Krzywiec. Oficerowi ci brali udział w wojnie obronnej Polski w 1939 r., a po wojnie wstąpili ochotniczo, lub za namową kolegów do tworzonej od podstaw Marynarki Wojennej w kraju w okresie od maja 1945 do lutego 1946 r.
Aresztowano ich w okresie od września 1950 r. do grudnia 1951 r. Rozprawa sądowa przeciwko komandorom trwała od dnia 15 do dnia 19 lipca 1952 r. Wyrok w sprawie ogłoszono 31 lipca 1952 r. zgodnie z nim „udowodniono” istnienie spisku dywersyjno -szpiegowskiego w Marynarce Wojennej zmierzającego do osłabienia gotowości obronnej państwa. Najwyższy Sąd Wojskowy skazał na karę śmierci kmdr. Mariana Wojcieszka, kmdr. por. Zbigniewa Przybyszewskiego, kmdr. Stanisława Mieszkowskiego, kmdr. por. Roberta Kasperskiego i kmdr. por. Jerzego Staniewicza. Kmdr ppor. Wacław Krzywiec i kmdr por. Kazimierz Kraszewski zostali skazani na karę dożywotniego więzienia, kmdr por. Adam Rychel nie stanął przed sądem w charakterze oskarżonego. Zadecydował o tym stan jego zdrowia psychicznego.
19 listopada 1952 r. zamieniono Wojcieszkowi i Kasperskiemu karę śmierci na karę dożywotniego więzienia. W stosunku do pozostałych wyrok utrzymano w mocy.
Wyroki na Staniewiczu, Mieszkowskim i Przybyszewskim wykonano w dniach od 12 do 16 grudnia 1952 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Ciał nie oddano rodzinom, a groby ukryto.
Szczątki zamordowanych komandorów odnaleziono wiosną 2013 r. w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie dzięki pracom prowadzonym przez dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka z Instytutu Pamięci Narodowej.
We wrześniu 2016 roku okręt szkolny ORP „Iskra” z podchorążymi biorącymi udział w rejsie kandydackim wszedł do portu w Kołobrzegu . Wizyta była okazją do uczczenia pamięci kontradmirała Stanisława Mieszkowskiego, pierwszego polskiego Kapitana Portu Kołobrzeg i pierwszego Komendanta - organizatora Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Gdyni. To postać wielce zasłużona dla poprzedniczki Akademii Marynarki Wojennej. Podchorążowie wraz z prorektorem AMW ds. wojskowych kmdr. dr. inż. Mariuszem Mięsikowskim na uroczystej zbiórce przed Jego pomnikiem uczcili pamięć Admirała odczytaniem życiorysem oraz złożeniem wiązanki biało-czerwonych kwiatów.
Zapraszamy do obejrzenia zdjęć.



Wszelkie prawa zastrzeżone 2017 Akademia Marynarki Wojennej, Wykonanie: IQ.pl