Mapa serwisu Dodaj do ulubionych Poleć znajomemu

1. Nazwisko i imię autora: JACOBSEN Klaus

2. Tytuł artykułu w jęz. polskim:

Rakiety przeciwokrętowe produkowane w Szwecji

3. Tytuł artykułu w oryginale:

Anti-ship missiles made in Sweden

4. Tytuł czasopisma, rok, numer, strony:

Naval Forces 1999 nr 5 s. 50-52

5. Nazwisko i imię tłumacza: JOŃSKI Antoni

6. Data wykonania opracowania: 13.03.2000

7. Ilość stron opracowania: 9 s.

8. Sposób wydania: wydruk + ksero

9. Numer ewidencyjny:

10. Symbol klasyfikacji dziesiętnej: 359.45-6.571.6(485)


RAKIETA PRZECIWOKRĘTOWA
SZWECJA



STRESZCZENIE

Najważniejsze etapy rozwojowe, oraz opis ogólny najnowszej rakiety przeciwokrętowej RBS15 Mk3, która wywodzi się jeszcze z okresu prac w 1949 roku, kiedy rozpoczęto projektowanie pierwszej rakiety przeciwokrętowej RB315. Uważana jest przez Szwedów za najnowocześniejszą rakietę, która może z powodzeniem konkurować z rakietami Harpoon i Exocet. W zakończeniu autor przypuszcza, że ten rodzaj rakiety może być brany pod uwagę w ramach modernizacji Marynarki Wojennej RP, a także wejść na uzbrojenie nowych niewielkich okrętów.



Rakiety przeciwokrętowe produkowane w Szwecji

PODSTAWOWE DANE RAKIETY SAAB RBS15 Mk3

Rakieta RBS15 Mk3 jest rakietą przeciwokrętową, którą określa mianem zapożyczonym z taktyki użycia jako “wystrzel i zapomnij”. Może być użyta o każdej porze dnia i nocy bez ograniczeń pogodowych.

Główne dane:

1. Operacyjna i taktyczna wszechstronność z bardzo elastycznym torem lotu obejmującym:

• zasięg ponad 200 km;
• duże ilości punktów zwrotnych i zmian wysokości;
• szczególnie niska wysokość lotu przystosowalna do zmiennych stanów morza.

2. Wysokiej klasy system eliminacji i wyboru celu.

3. Wysoka odporność na:

• uszkodzenia;
• zniszczenie.

4. Łatwość programowania, małe odbicie radarowe i niewielkie promieniowanie podczerwieni.
5. Niskie koszty utrzymania.

Dane techniczne rakiety:

Długość 4,45 m
Średnia kadłuba 0,50 m
Rozpiętość skrzydeł 1,40 m
Ciężar bez siln.startowych 630 kg
Ciężar z siln.startowymi 800 kg
Pojemnik
Ciężar 800 kg

Szwecja jako kraj neutralny jest mocno uzależniona od własnego przemysłu obronnego. Ta samowystarczalność spowodowała, że osiągnięto tam wysoki poziom techniczny przemysłu obronnego zdolnego do zaopatrzenia sił zbrojnych kraju w sprzęt o wysokim standardzie. Tradycyjna struktura sił zbrojnych Szwecji nastawiona na obronę przed inwazją, dyktuje konieczność produkcji sprzętu i uzbrojenia przeznaczonego do tego zadania. Szwecja jest dobrze przygotowana do działań przybrzeżnych – działań do których przystosowały się również około 10 lat temu główne siły morskie świata.

Samowystarczalność w produkcji uzbrojenia obejmuje również długą drogę rozwoju systemów rakietowych, którą zapoczątkowano dość wcześnie bo od 1949 roku, kiedy rozpoczęto opracowywanie pierwszego systemu rakiet przeciwokrętowych RB315. Na prace te duży wpływ w zakresie rozwiązań technicznych miały urządzenia prototypowej rakiety niemieckiej V1, która w okresie drugiej wojny światowej omyłkowo spadła na południu terytorium Szwecji. Można to określić jako dobry początek, ponieważ w owym czasie niemiecka technologia rakietowa stała na wysokim poziomie, co potwierdziło się również znaczącym wkładem jaki wnieśli niemieccy naukowcy i inżynierowie w rozwój amerykańskiej techniki rakietowej po II wojnie światowej.

Seria rakiet RBS 15

Zapoczątkowany w 1969 roku program rozwojowy rakiet przeciwokrętowych RB04E wypracował założenia do pierwszej wersji rakiet z serii RBS15 (początek prac rozwojowych 1979), która obejmowała ich wykorzystanie z morza, lądu i powietrza. W 1991r , rozpoczęto prace rozwojowe nad ulepszoną wersją rakiety RBS 15 MkII, którą aktualnie wprowadza się na uzbrojenie szwedzkiej floty, a mianowicie na szybką jednostkę uderzeniową klasy Norrköping oraz samoloty Grippen i Viggen. Najnowszy etap modernizacji rakiety, czyli wersji RBS 15 Mk 3 rozpoczęto w 1996 roku. Jak można zauważyć seria rakiet RBS 15 była opracowywana i udoskonalana przez długie etapy ewolucyjnych zmian w okresie dwudziestu lat, spełniając wymagania współczesnej taktyki. Zakłady Saab Dynamics zastosowały najnowsze technologie produkcyjne zalecane przez Szwedzką Administrację Sprzętu Obronnego.

Przyszłościowa rakieta RBS 15 Mk 3

Jak już wspomniano opracowywanie systemu rakietowego następnej generacji RBS 15 Mk 3, rozpoczęto równolegle do prac rozwojowych przy Mk II.

Nowa rakieta nie tylko uwzględnia spodziewane przyszłościowe zagrożenia, ale także uwzględnia wymagania niskich kosztów produkcji poprzez zastosowanie nowoczesnych ale tanich technik.

Rakieta będzie posiadać następujące główne właściwości bojowe:

• nowoczesny system programowania toru lotu rakiety, MEPS (Missile Engagement Planning System) z graficznym interfejsem przeznaczonym dla ułatwienia użycia, zapewniającym operatorowi poszerzoną pomoc decyzyjną;
• daleki zasięg (dochodzący do 200 km), z indywidualnym zaprogramowaniem każdej rakiety przy strzelaniu salwą;
• wysokiej klasy urządzenie rozróżniania i wyboru celu;
• doskonałą odporność na zniszczenie przez obronę nieprzyjaciela dzięki dokładnemu zaprojektowaniu charakterystyk urządzenia naprowadzającego i zachowaniu rakiety na etapie dolotu do celu;
• posiada głowicę z materiałem o wysokiej mocy mogącej zniszczyć cele wielkości od małej jednostki uderzeniowej do fregaty i ciężkiego krążownika.

Rakieta może być użyta we wszystkich morskich scenariuszach bojowych od działań przybrzeżnych do działań na otwartych morzach, w porze dziennej i nocnej, we wszelkich warunkach pogodowych. Duży zasięg i elastyczna trajektoria pozwalają na atak nieprzyjacielskich celów począwszy od małych, do odpowiadających zasięgowi odległości. Atak może być zaprogramowany z różnych kierunków z określeniem odcinków czasu, w których mają nastąpić uderzenia kolejnych rakiet. Dokładne zaprogramowanie lotu pozwala rakiecie na maskowanie z wykorzystaniem przeszkód lądowych.

Użycie rakiet z jednej salwy może być skierowane przeciwko kilku lub jednemu celowi. Nieograniczona długość lotu nad lądem pozwala na lokalizację baterii brzegowych w ukrytych miejscach z dala od linii brzegowej, a atak z powietrza może być zapoczątkowany przy minimalnym odsłonięciu samolotu atakującego.

Całkowicie autonomiczny system programowania toru lotu rakiety, otrzymawszy dane o celu, automatycznie wypracowuje plan ataku, który może być akceptowany lub skorygowany przez operatora. Oprogramowanie toru lotu rakiety (MEPS) umożliwia każdej z nich przyjęcie parametrów ataku bezpośrednio przez łącza o wysokich parametrach lub przez przenośne urządzenia komputerowe poprzez lotniczy system kierowania uzbrojeniem. System MEPS może pracować w czterech układach określanych jako: bojowe, szkoleniowe, obsługowe i symulacji taktycznej.

Jedną z zasadniczych właściwości rakiety RBS 15 Mk 3 jest jej daleki zasięg dochodzącej do 200 km. System nawigacyjny rakiety jest przystosowany do maksymalnie zróżnicowanego toru lotu, co pozwala jej na pokonanie każdego zaplanowanego punktu pośredniego układzie poziomym i pionowym. Wystrzeliwane salwą mogą być zaprogramowane na atak celu z różnych kierunków i w różnych odcinkach czasu, a także na równoczesny atak całej salwy.

Rakieta pokonuje dużą odległość na bardzo małej wysokości wykorzystując elastycznie zaprogramowany tor lotu i możliwość powtórzenia ataku. Obok prędkości poddźwiękowej konstrukcja rakiety charakteryzuje się niską wykrywalnością, na którą składają się następujące właściwości:

• mały przekrój odbicia radarowego z kierunku czołowego, uzyskany poprzez właściwy dobór materiału, zastosowanie absorbentów promieniowania radarowego i “inteligentnego” działania anteny urządzenia wykrywającego cel;
• niskie natężenie promieniowania podczerwonego osiągnięte poprzez połączenia odpowiedniego doboru powierzchni i niskiego nagrzewania aerodynamicznego;
• mała widoczność poprzez zmniejszenie dymu z rakietowych silników startowych.

Szeroka antena pracująca w zakresie częstotliwości Q, zapewnia doskonałą rozdzielczość kątową. Krótkie impulsy o wysokiej mocy zapewniają dobre określanie odległości. W ten sposób urządzenie naprowadzające uzyskało szereg parametrów operacyjnych, a mianowicie:

• określenie pozycji celu;
• określenie pozycji celu grupowego;
• określenie wielkości i priorytetu celu;
• określenie typu i wielkości obszaru poszukiwań;
• maskowanie na obszarze poszukiwań i “inteligentne” skanowanie.

Dla zminimalizowania efektów uszkodzenia od przeciwdziałań takich jak zasłony, aktywne środki zakłócające, cele pozorne i środków walki radioelektronicznej urządzenie naprowadzające na cel wyposażone jest w elektroniczne urządzenia przeciwdziałania zakłóceniom dla:

• analizy celu (wykluczenia celu fałszywego);
• szerokiej zmienności częstotliwości;
• zróżnicowanej częstotliwości impulsu powtórnego;
• uzyskiwania wysokiej mocy urządzenia naprowadzającego.

Odporność na zniszczenie uzyskano poprzez:

• zróżnicowane czasy ataku na cel z kilku kierunków;
• szczególnie małą wysokość w końcowej fazie ataku, która może być spowodowana do 1 metra, jeżeli pozwoli na to stan morza;
• zaskakujące manewry unikowe i przyspieszenie w końcowej fazie dolotu do celu.
Głowica bojowa rakiety o ciężarze około 200 kg jest ładunkiem burząco odłamkowym niszczącym skutecznie większość zróznicowanych celów. Zapalnik może zadziaływać od uderzenia bezpośredniego lub od impulsu z czujnika zbliżeniowego.

Propozycje dla odbiorców uzbrojenia

Jak zapewniają zakłady Saab Dynamics, zasadniczą polityką przedsiębiorstwa jest kontynuacja nieprzerwanych udoskonaleń rakiety, zapewniająca każdemu kupującemu nabycie najnowszego modelu. Ponadto na życzenie strony nabywającej, zasadnicze parametry lotu rakiety takie jak wysokość lotu, punkty zwrotne, programowanie urządzenia poszukująco - naprowadzającego, mogą być ustawiane według specyficznych charakterystyk przedstawionych przez nabywcę.

Zgodnie z tzw. programem ciągłej modernizacji (P31) można będzie modernizować rakietę RBS 15 Mk 3 przez cały jej okres używalności zgodnie z wymaganiami zmieniającego się zagrożenia i nowymi wymaganiami taktycznymi.

Rynek zbytu

Produkcja rakiet przeciwokrętowych z myślą o eksporcie ma swoje bezdyskusyjne uzasadnienie. Wiele flot świata współczesnego zamierza modernizować posiadane okręty, budować nowe – wykorzystując nowo opracowane systemy. Najbardziej odpowiednimi jednostkami, które można by uzbroić w rakiety RBS 15 Mk3 są niemieckie korwety z programu K 130 i polski program modernizacji rakiet przeciwokrętowych. Program budowy niemieckich korwet jest obecnie w fazie opracowywania wymagań i przewiduje oddanie pierwszej jednostki w 2004 roku. Przewiduje się budowę piętnastu okrętów w trzech seriach. Konkurentami zakładów Saab Dynamics będą zapewne norweskie zakłady Kongberg, które przejęły produkcję rakiety PENGUIN i Boeing z USA, który obecnie produkuje rakietę Harpoon Block II.

Nowe systemy rakiet wchodzą na uzbrojenie okrętów ORKAN, GÓRNIK i nowe korwety oraz na uzbrojenie baterii nadbrzeżnych. Głównymi konkurentami są w tym przypadku Harpoon od Boeninga, Exocet z zakładów Aerospatiale i RBS 15 Mk 3 produkcji Saab Dynamics.

Wnioski końcowe

Szanse eksportowe są bardzo uzależnione od dobrze sprawdzonego produktu, a także dobrej informacji. W przypadku rakiety RBS 15 Mk 3 można stwierdzić jedno, a mianowicie, że jest to kolejny krok w długim łańcuchu ewolucyjnego rozwoju, zbudowany na solidnych podstawach. Ponadto jest oparty na istniejącej rakiecie RBS Mk II, którą niedawno opracowano. Ponadto urodziła się w Szwedzkiej Królewskiej Marynarce Wojennej – najlepszych rodziców jakich mamy.
drukuj
 
Wszelkie prawa zastrzeżone 2014 Akademia Marynarki Wojennej, Wykonanie: IQ.pl